چگونگى تصحيح متن 1 - اين كتاب بر اساس سه نسخهء ط و د و ك با توجه بقاعده‌هايى كه مؤلف در مقدمهء كتاب براى تنظيم لغات مقرر داشته تصحيح شده است . مندرجات نسخه ط و د را در متن و مندرجات نسخهء ك را عموما در حاشيه نقل كرده‌ايم . علت اين امر مختصر و خلاصه بودن نسخهء ك و عدم توافق عبارات ط و د بوده است فقط در موارد بسيار نادر بعضى شواهد آن را در متن كتاب آورده‌ايم و همچنين قسمتى از مقدمهء آن را . 2 - پس از سه نسخهء صحاح الفرس نسخ لغت فرس و على الخصوص نسخهء « لفس » كه در بسيارى از موارد عبارات آن با عبارات صحاح الفرس تقريبا توافق دارد و پس از آن فرهنگ وفائى مورد مراجعه قرار گرفته است . « 1 » وفائى فرهنگ خود را بسال 933 بر اساس صحاح الفرس و معيار جمالى و لغت‌نامهء كوچك ديگرى ( لغت‌نامهء كشميرى ) ترتيب داده است . شواهدى از اين كتاب كه گويندگان آن پيش از زمان مؤلف صحاح الفرس مىزيسته‌اند و به نظر مىرسد كه آن شواهد در اصل از صحاح الفرس بوده است نقل كرده و در حاشيه افزوده‌ايم و بدين ترتيب مىتوان قسمت مهم و اساس كتاب وفائى را در اين كتاب ديد و در حقيقت آن كتاب نيز بطور ضمنى تصحيح شده است . از لغت‌نامهء وفائى بعنوان راهنما استفاده شده و به هيچ وجه بين مطالب آن و مطالب صحاح الفرس مزج و اختلاط را جايز ندانستيم و از اين كار برحذر بوده‌ايم . 3 - يادداشتها و تصحيحاتى كه مرحوم دهخدا در حاشيهء صفحات نسخهء د آورده‌اند تماما و عينا حتى آنهايى را كه چندان مهم نبوده‌اند در جاى خود آورده‌ايم و اين امر به دو صورت انجام پذيرفته : الف - بعضى يادداشتها كه مخصوص استاد بوده و در نسخهء ط نبوده است در حاشيه با ذكر نام استاد آورده‌ايم . ب - يادداشتهايى كه با مندرجات نسخهء ط مطابقت داشته با اين عبارت مشخص كرده‌ايم : « در حاشيه مانند متن » يعنى در حاشيهء نسخهء د تصحيحى مانند آنچه كه در متن ط آمده يا از لغت فرس نقل شده است وجود دارد .

--> ( 1 ) - وفائى در مقدمه كتاب خود نويسد : فقير حسين الوفائى مصنف از رساله‌اى كه محمد هندوشاه منشى رحمة اللّه عليه بنام خواجه غياث الدين محمد رشيدى ان شاء كرده و مختصرى كه شمس فخرى باسم امير شيخ ابو اسحق ابن امير محمود شاه انجو هم در اين فن نوشته بيرون نوشت و اندك تصرفى كه اين فقير كرده آنست كه اگر اختلافى در اين دو رساله و نسخهء ديگر كه مولانا شمس الدين محمد كشميرى تسويد كرده بود باز نمود و اكثر اين لغات از صحاح اللغه ( در نسخهء من ضبط نام كتاب محمد هندوشاه چنين است ولى در نسخهء مؤلف فرهنگ نظام صحاح الفرس آمده است . رجوع به فرهنگ نظام جلد پنجم صفحهء يد شود ) محمد بن فخر الدين هندوشاه است الا قليلى كه در كتاب او نبوده از آن دو رساله و از محل چند متفرقه نقل كرده و آنچه در نسخهء شمس فخرى و در كتاب محمد بن هندوشاه نبود بعد از لغت نوشته شده كه شمس فخرى گفته و آنچه در رسالهء هر دو بود اگر جهت مثال شعر شمس فخرى آورده برقم آمده كه مثال از شمس فخرى تا معلوم شود كه لغتى كه مخصوص اوست كدام است و بلغات متفرقه متعرض نشده و چون محمد بن هندوشاه جهت مثال هر لغتى ابيات متعدده از اشعار شعراى قديم آورده بود فقير در تحقيق آن كوشيده بيك بيت چه از متقدمين و چه از متأخرين . . . اختصار نمود مگر لغتى كه بسيار غريب بود جهت احتياج آن دو بيت افتاد . . . ( از مقدمهء نسخهء وفائى متعلق به مصحح كتاب )